Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh: "Cần chấn chỉnh nhận thức và những việc làm lệch lạc trong giáo dục”. Vậy cách nào để giải quyết những lệch lạc ấy? GS.VS. Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục (nay là Bộ Giáo dục - Đào tạo) đã trao đổi với ĐĐK.
 PV: Thưa GS, ông đánh giá thế nào về nền giáo dục của chúng ta hiện nay so với các nước trong khu vực?  GS. VS Phạm Minh Hạc: Có hai căn cứ để đánh giá. Thứ nhất, đánh giá của Chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) do Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) đánh giá về trình độ học sinh trên mọi miền đất nước dưới 15 tuổi. Thứ hai, Chương trình phân tích hệ thống giáo dục (PASEC) của Hội nghị các Bộ trưởng Giáo dục các nước sử dụng tiếng Pháp (CONFEMEN). Hai kết quả điều tra này đều đánh giá trình độ học vấn của học sinh tiểu học và phổ thông cơ sở của Việt Nam đều ở mức cao cả. Thậm chí chương trình PISA đánh giá tại 65 nước, chúng ta có thành tích về khoa học đứng thứ 8 với 528 điểm, toán học đứng thứ 17 với 511 điểm và đọc hiểu đứng thứ 19 với 508 điểm trong bảng khảo sát PISA 2012, có những môn chúng ta còn cao hơn cả học sinh Mỹ. Còn chương trình PASEC đánh giá đối với học sinh lớp 2, và 5 đối với 2 môn là Toán và Tiếng Việt, thì kết quả cho thấy kết quả đạt được cũng rất cao. Nhiều người có vẻ không tin và có những lời khuyên với các nhà quản lý giáo dục rằng, kết quả đó không có gì, và không nên chủ quan. Tất nhiên mỗi điều tra trên thế giới đều có phương pháp khoa học, khách quan. Bản thân tôi cũng tham gia vào chương trình điều tra đánh giá thái độ của người Việt Nam, nằm trong chương trình điều tra thế giới, có từng dự án cho từng nước. Tôi thấy rằng phương pháp điều tra là khoa học, thậm chí cử người vào tập huấn, ngay cả PISA cũng vậy. Sau khi có kết quả, PISA cũng đánh giá tới 2 tháng, và đánh giá công nhận. Điều đó nói lên rằng, về một số môn học, hay đánh giá chung về trình độ học vấn, thì học sinh Việt Nam không có thua kém so với các nước, thậm chí còn thuộc loại cao. Vì so với các nước châu Âu là giáo dục rất phát triển, họ phổ cập giáo dục từ năm 1750, còn Việt Nam chúng ta sau họ 2 thế kỷ, lại gặp chiến tranh, giờ mới hòa bình xây dựng đất nước được gần 40 năm, nhưng hiện chúng ta đã xây dựng được một thống giáo dục từ mầm non cho đến sau đại học. Hiện hệ thống giáo dục có đến 23 triệu người, nghĩa là gần ¼ dân số đi học. So sánh với nhiều nước thấy đây là một con số đáng tự hào. Có nhiều nước giàu có tại Trung Đông giàu hơn ta rất nhiều, nhưng 50% dân mù chữ, trong khi ta đã xóa mù chữ và phổ cập tiểu học từ năm 2000, năm 2010 thì phổ cập được trung học cơ sở. Vậy, nhưng nền giáo dục của ta vẫn bị đánh giá là còn nhiều hạn chế. Theo ông điểm yếu nhất trong giáo dục của ta là gì? - Tôi cho rằng, khâu yếu nhất trong hệ thống giáo dục hiện nay là đại học và dạy nghề. Vấn đề này đã đề cập từ những năm 1990, với tỷ lệ là 1-4-10, tức là 1 đại học, 4 cao đẳng, và 10 công nhân. Còn hiện giờ thì đại học nhiều hơn cao đẳng, cao đẳng nhiều hơn công nhân. Ví dụ như công nhân thợ hàn, cả nước chỉ có mấy người đạt được bậc 7. Hiện ngành dạy nghề sút kém đi rất nhiều, chưa phát triển được theo nhu cầu của đất nước. Nhiều ý kiến cho rằng, học hết lớp 9 xong xem trình độ đến đâu thì học tiếp lớp 10, không có thì đi học nghề. Khi nào có trình độ, nhận thức thay đổi thì tiếp tục học lên cao, và vào đại học. Như tại Thụy Điển, có nhiều trường đại học có đến 50% sinh viên đã lao động và từng là công nhân. Còn chúng ta sinh viên rất là yếu. Mỗi năm ta tuyển 60 vạn nhưng ra đáp ứng được công việc bao nhiêu? Tôi nói ví dụ, tại các hội chợ việc làm, vừa qua Công ty Intel của Mỹ vào Việt Nam tuyển 1.000 người, nhưng cuối cùng tuyển được có 40-50 người. Vậy chúng ta cần phải có khâu đột phá nào trong giáo dục, thưa ông? Tại Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế. Trong đó có nhấn mạnh, cần chấn chỉnh nhận thức và những việc làm lệch lạc trong giáo dục. Tôi cho rằng, điều này là quan trọng. Bây giờ hệ thống giáo dục phải xem xét lại, nhất là phổ thông trung học. Phổ thông trung học có nên 3 lớp là 10-11-12; hay chỉ 2 lớp là 11-12, rồi hướng ngay các em vào ngành học đại học nào đó. Hoặc cấp tiểu học giữ 5 năm như hiện nay hay 6 năm. Trong hệ thống giáo dục thì vấn đề dạy nghề phải tăng cường rất nhiều. Bây giờ chúng ta đưa dạy nghề về nông thôn, không phải các trường nghề thì hiệu quả rất kém. Sau năm 1987 Bộ Giáo dục có thành lập các trung tâm hướng nghiệp và dạy nghề, thành lập được hơn 300 trung tâm ở các quận huyện, còn từ đó đến nay lại dừng. Bây giờ chúng ta có 600 quận huyện, thì ít nhất mỗi quận, huyện phải có 1-2 trung tâm để học sinh cuối cấp phổ thông cơ sở, và phổ thông trung học học kỹ thuật tổng hợp, học nghề, hướng nghiệp, thì nay những trung tâm ấy không được phát triển. Hay như hiện nay, nhiều trường trung cấp được đưa lên cao đẳng, cao đẳng đưa lên đại học. Trong bài phát biểu khai mạc Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nói phải chấn chỉnh những sai lầm về nhận thức và việc làm, sau đó mới bắt tay vào việc xây dựng lại chương trình và sách giáo khoa, phải thay đổi hệ thống thì mới làm được. Nhưng trước khi có chương trình thì phải có chuẩn kiến thức như thế nào? trong đó có lý thuyết và kỹ năng thực hành. Bây giờ Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa trình chương trình và sách giáo khoa phổ thông. Nhưng chưa xem lại hệ thống, chưa có chuẩn mà đã trình rồi, theo tôi những cái đó khó chấp nhận. Trân trọng cảm ơn ông!
H.Vũ (thực hiện) |
0 nhận xét:
Đăng nhận xét